Rehber · akreditasyon
Program akreditasyonunda değerlendiriciler üç şeyi kanıtla görmek ister: program çıktılarının tanımlandığını, ölçüldüğünü ve sonuca göre iyileştirme yapıldığını. Kanıt, program eğitim amacından ders öğrenme çıktısına ve onu ölçen soruya kadar izlenebilir bir zincir oluşturmalıdır. Ders notları tek başına bu kanıtı vermez; çıktı bazında ölçüm, anketler ve kapanmış iyileştirme döngüleri birlikte sunulur.
Türkiye’de iki düzey
Yükseköğretim Kalite Kurulu üniversitelerin bütününü değerlendirir. Kurumlar her yıl kurum iç değerlendirme raporu hazırlar; dış değerlendirme, izleme ve gönüllü kurumlar için kurumsal akreditasyon programı yürütülür. Eğitim ve öğretim başlığında programların öğrenme çıktılarına ve ulusal yeterlilikler çerçevesine uygun tasarlanması, öğrenci merkezli ve yetkinlik temelli ölçülmesi, düzenli izlenip güncellenmesi beklenir.
Tek bir diploma programının akreditasyonu, alanına göre YÖKAK’ın yetkilendirdiği ya da tanıdığı kuruluşlarca yapılır. Kuruluşların ölçüt başlıkları büyük ölçüde ortaktır: öğrenciler, program eğitim amaçları, program çıktıları, sürekli iyileştirme, eğitim planı, öğretim kadrosu, altyapı, yönetim ve karar alma süreçleri.
| Kuruluş | Alan |
|---|---|
| MÜDEK | Mühendislik ve teknoloji programları |
| FEDEK | Fen ve edebiyat fakültesi programları (ör. tarih, coğrafya, Türk dili ve edebiyatı, felsefe) |
| STAR | İktisadi ve idari bilimler, uygulamalı bilimler, beşerî ve sosyal bilimler programları |
| SABAK | Sağlık bilimleri programları |
| HEPDAK · EPDAK | Hemşirelik · ebelik |
| MEDEK | Meslek yüksekokulu programları |
| DEDAK | Yabancı dil eğitimi |
Liste örnek niteliğindedir; tıp, diş hekimliği, eczacılık, veteriner, mimarlık ve eğitim fakülteleri gibi alanların ayrı kuruluşları vardır. Güncel ve tam liste YÖKAK’ın sitesinde yayımlanır.
Kanıt dosyası
| Halka | Ne gösterilir? | Tipik kanıt |
|---|---|---|
| Program eğitim amaçları (PEA) | Mezunların mezuniyetten birkaç yıl sonra ulaşması beklenen kariyer ve meslek hedefleri; paydaş görüşüyle belirlenir. | PEA metinleri, paydaş toplantı tutanakları, mezun ve işveren anketi sonuçları |
| Program çıktıları (PÇ) | Mezuniyet anında kazanılması beklenen bilgi, beceri ve yetkinlikler; ulusal yeterlilikler çerçevesiyle ve kuruluşun beklediği çıktılarla ilişkilendirilir. | PÇ listesi, PÇ ile TYYÇ ve kuruluş çıktıları eşleştirmesi |
| Ders öğrenme çıktıları | Her dersin ölçülebilir çıktıları ve hangi program çıktısına ne ölçüde katkı verdiği. | Ders bilgi paketleri, ders çıktısı ile program çıktısı matrisi |
| Ölçme | Çıktıların hangi sınav ve sorularla ölçüldüğü; sonuçların ders notundan ayrı olarak çıktı bazında hesaplanması. | Ölçme planları, soru ile çıktı eşleştirmesi, çıktı bazında kazanım raporları |
| Değerlendirme | Sonuçların hedefle karşılaştırılması; doğrudan (ders ölçümü) ve dolaylı (anket) kanıtın birlikte okunması. | Program çıktısı ulaşma raporu, kanıt katmanları, komisyon değerlendirme tutanakları |
| Sürekli iyileştirme | Hedefin altında kalan çıktı için alınan karar, uygulanması ve etkisinin bir sonraki ölçümle gösterilmesi: döngünün kapanması. | İyileştirme kayıtları, karar ve uygulama tarihleri, önceki ve sonraki ölçümün karşılaştırması |
Tuzaklar
Sık sorulan sorular
Kurumsal değerlendirme ve akreditasyon üniversitenin bütününe bakar; Türkiye’de Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) tarafından yürütülür. Program akreditasyonu tek bir diploma programına bakar ve YÖKAK’ın yetkilendirdiği ya da tanıdığı kuruluşlarca yapılır. İkisi birbirini tamamlar: program akreditasyonunun kanıtları kurumsal değerlendirmede de kullanılır.
Tek başına sayılmaz. Ders notu birçok farklı öğrenmenin birleşimidir ve telafi edicidir: güçlü bir konu zayıf bir konuyu kapatır. Değerlendiriciler çıktının, onu ölçen soruların sonuçlarından ayrıca izlendiğini görmek ister.
Anketler dolaylı kanıttır ve tek başına yeterli sayılmaz. Mezun ve işveren görüşü, ders içi doğrudan ölçümle birlikte okunduğunda güçlü bir kanıt olur; iki kaynak ayrıştığında bunun nedeni de değerlendirilmelidir.
Hedefin altında kalan bir çıktı için bir karar alınması, kararın uygulanması ve etkisinin bir sonraki ölçümle gösterilmesidir. Yalnızca sorunun tespit edilmesi ya da karar yazılması döngüyü kapatmaz.
Programınızın alanına göre YÖKAK’ın tanıdığı kuruluşun güncel ölçüt belgesine ve öz değerlendirme raporu şablonuna bakın. Ölçütler dönemsel olarak güncellenir; bu sayfa kuruluşlar arasındaki ortak ilkeyi anlatır.
SixBloom program eğitim amacından soruya kadar bütün zinciri tek yerde tutar: matrisler, ölçme planları, çıktı bazında sonuçlar, anketler ve iyileştirme kayıtları. Kilitli ölçüm koşularına dayanan öz değerlendirme raporu kanıtlarını Word ve Excel olarak verir; raporda öğretim elemanı adı ile ölçüm sonucu birlikte yer almaz.
İlgili: Program eğitim amaçları nasıl yazılır? · Program çıktısına ulaşma nasıl hesaplanır? · Çıktı temelli ölçme terimleri · Bloom Taksonomisi Fiil Sözlüğü
Kaynaklar: Yükseköğretim Kalite Kurulu; Eurydice · Türkiye’de yükseköğretimde kalite güvencesi; ESG 2015. Kuruluşların ölçütleri dönemsel olarak güncellenir; başvurudan önce ilgili kuruluşun güncel ölçüt belgesine bakın.
SixBloom DBP Atölyesi eğitim amacından soruya kadar bütün halkaları bağlar, sonuçları kilitli koşularla dondurur ve öz değerlendirme raporunun kanıtlarını Word ve Excel olarak verir.