Rehber
Ders bilgi paketi, öğrenme çıktılarından başlanarak hazırlanır: önce dersin hangi program çıktılarına hizmet edeceği belirlenir, sonra ölçülebilir öğrenme çıktıları yazılır, ölçme araçları ve öğretim yöntemleri bu çıktılara bağlanır, en son haftalık plan, AKTS iş yükü ve program çıktısı katkısı tamamlanır. Paketin her alanı öğrenme çıktılarıyla tutarlı olmalıdır.
İçerik
Alan adlarını her üniversite kendi yönergesiyle belirler. Aşağıdaki liste AKTS Kullanıcı Kılavuzu’nun önerdiği ders bilgilerine ve Türkiye’deki yaygın uygulamaya dayanır.
| Alan | Ne yazılır? | Sık yapılan hata |
|---|---|---|
| Ders adı, kodu, türü | Zorunlu ya da seçmeli, yarıyıl, sınıf, öğretim dili | Türün program müfredatıyla tutmaması |
| Kredi ve AKTS | Ulusal kredi ve öğrenci iş yüküne dayalı AKTS | AKTS’nin ders saatinden türetilmesi, iş yükünün hesaplanmaması |
| Ön koşul | Alınmış olması gereken dersler ya da bilgi | Gerçekte ön koşul olan dersin yazılmaması |
| Dersin amacı | Dersin neden verildiğini anlatan bir ya da iki cümle | Amacın öğrenme çıktılarının tekrarı olması |
| Öğrenme çıktıları | Dersin sonunda öğrencinin yapabileceği, ölçülebilir fiille biten dört ile altı cümle | “Bilir”, “anlar” gibi gözlenemeyen fiiller; tek cümlede iki fiil |
| Ders içeriği | Konuların kısa özeti | Haftalık konuların aynen kopyalanması |
| Haftalık konular | Her hafta işlenecek konu ve hazırlık | Sınav haftalarının ve uygulamaların unutulması |
| Öğretim yöntemleri | Anlatım, tartışma, laboratuvar, proje, vaka çalışması | Yöntemin çıktının basamağına uymaması |
| Ölçme ve değerlendirme | Sınav, ödev, proje; ağırlıkları ve hangi çıktıyı ölçtükleri | Bir çıktının hiçbir araçla ölçülmemesi |
| AKTS iş yükü tablosu | Etkinlik, sayı, süre ve toplam saat | Toplamın AKTS ile tutmaması |
| Program çıktısı katkısı | Dersin hangi program çıktısına hangi düzeyde katkı verdiği | Her program çıktısına en yüksek katkının yazılması |
| Kaynaklar | Ana kitap ve yardımcı kaynaklar | Erişilemeyen ya da çok eski kaynaklar |
Yedi adım
Sıra önemlidir: haftalık konulardan başlayan paket, çıktıları konulara uydurur; çıktılardan başlayan paket, konuları çıktılara hizmet edecek biçimde kurar.
Dersin hangi program çıktılarına hizmet edeceğini önce müfredat komisyonuyla netleştirin. Ders bilgi paketi programın bir parçasıdır; tek başına yazılmaz.
Neden önemli? Ders sonradan program çıktısı matrisine sığdırılmaya çalışılırsa katkılar şişer ve kanıt zayıflar.
Dört ile altı çıktı yazın. Her çıktı tek bir ölçülebilir fiille bitsin; fiili onaylı sözlükten seçin. Sınıf ilerledikçe çözümleme, değerlendirme ve yaratma basamaklarının payı artmalıdır.
Neden önemli? Çıktı, paketin geri kalanının ölçütüdür: yöntem, ölçme ve iş yükü ona göre kurulur.
Her sınav, ödev ya da projenin hangi çıktıyı ölçtüğünü yazın. Her çıktı en az bir araçla ölçülmeli, aracın düzeyi çıktının basamağına uymalıdır.
Neden önemli? Ölçülmeyen çıktı dönem sonunda kanıt üretmez; akreditasyonda en sık eksiklik budur.
Çıktıların basamağına uygun yöntemleri seçin. Tasarım düzeyindeki bir çıktı yalnızca anlatımla kazandırılamaz; proje ya da uygulama gerekir.
Neden önemli? Yöntem ile çıktı uyuşmazsa öğrenci ölçüldüğü şeye hazırlanmamış olur.
On dört ya da on altı haftayı konulara, uygulamalara ve sınav haftalarına dağıtın. Her haftanın hangi çıktıya hizmet ettiği görülebilmelidir.
Neden önemli? Haftalık plan, çıktıların zamana yayılıp yayılmadığını gösterir.
Ders saati, bireysel çalışma, ödev, proje ve sınav hazırlığını saat olarak yazın; toplamı kurumunuzun 1 AKTS karşılığına bölün.
Neden önemli? AKTS ders saatinden değil öğrencinin toplam emeğinden gelir; denetimde en çok sorgulanan alanlardan biridir.
Dersin her program çıktısına katkısını düşük, orta ya da yüksek olarak işaretleyin ve bunu çıktılarla gerekçelendirin.
Neden önemli? Katkı, program çıktısına ulaşma hesabının girdisidir; gerçekçi olmazsa program raporu yanıltır.
Örnek
Bilgisayar mühendisliği ikinci sınıf, zorunlu, 6 AKTS bir ders için kısaltılmış örnek. Ders bilgileri temsilîdir; kendi programınıza göre uyarlayın.
Temel veri yapılarını ve algoritma çözümlemesini kazandırarak öğrencinin problem için uygun veri yapısını seçip programlayabilmesini sağlamak.
Programlamaya Giriş.
| No | Öğrenme çıktısı | Basamak |
|---|---|---|
| ÖÇ1 | Temel veri yapılarını (dizi, bağlı liste, yığın, kuyruk) ve kullanım alanlarını listeler. | B1 |
| ÖÇ2 | Bir algoritmanın zaman karmaşıklığını büyük O gösterimiyle açıklar. | B2 |
| ÖÇ3 | Verilen bir problem için uygun veri yapısını kullanarak çözümü programlar. | B3 |
| ÖÇ4 | Aynı problemi çözen iki algoritmayı çalışma süresi ve bellek kullanımı açısından analiz eder. | B4 |
| ÖÇ5 | Belirli bir uygulama için veri yapısı seçimini performans ölçütlerine dayanarak gerekçelendirir. | B5 |
| Araç | Ağırlık (%) | Ölçtüğü çıktılar |
|---|---|---|
| Ara sınav | 30 | ÖÇ1, ÖÇ2, ÖÇ3 |
| Dönem projesi | 30 | ÖÇ3, ÖÇ4, ÖÇ5 |
| Final sınavı | 40 | ÖÇ1–ÖÇ5 |
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam |
|---|---|---|---|
| Ders (teori ve uygulama) | 14 | 3 | 42 |
| Bireysel çalışma | 14 | 4 | 56 |
| Dönem projesi | 1 | 40 | 40 |
| Ara sınava hazırlık ve sınav | 1 | 20 | 20 |
| Finale hazırlık ve sınav | 1 | 22 | 22 |
| Toplam iş yükü | 180 |
1 AKTS = 30 saat kabul edilen bir kurumda bu ders 6 AKTS’dir. Kendi dersiniz için AKTS iş yükü hesaplama aracını kullanın.
Bu dersin ve diğer bölümlerin çıktıları için Öğrenme çıktısı örnekleri.
Göndermeden önce
Çıktıları tek tek denetlemek için Öğrenme Çıktısı Denetleyici, fiil seçmek için Bloom Fiil Sözlüğü.
Sık sorulan sorular
Ders bilgi paketi, bir dersin amacını, öğrenme çıktılarını, içeriğini, öğretim ve ölçme yöntemlerini, AKTS iş yükünü ve program çıktılarına katkısını gösteren resmî tanım belgesidir. Bologna süreciyle yaygınlaşmıştır; öğrenci, öğretim elemanı, akreditasyon kuruluşu ve değişim programları aynı belgeye bakar.
Alanları her üniversite kendi yönergesiyle belirler. AKTS Kullanıcı Kılavuzu ders adı ve kodu, türü, düzeyi, yarıyılı, AKTS kredisi, öğrenme çıktıları, ön koşullar, içerik, öğretim yöntemleri, ölçme yöntemleri ve ölçütleri, öğretim dili ve kaynakları önerir.
Çoğu ders için dört ile altı çıktı yeterlidir. Sayı arttıkça her çıktıyı ayrı sorularla ölçmek zorlaşır.
Dersin öğrenciye getirdiği toplam iş yükü saat olarak hesaplanır ve kurumun 1 AKTS karşılığına bölünür. AKTS Kullanıcı Kılavuzu 1 AKTS için 25 ile 30 saat önerir; kesin değeri kurum belirler.
Her dönem sonunda ölçüm sonuçlarıyla birlikte gözden geçirilmelidir. Bir çıktıya ulaşılamıyorsa öğretim yöntemi, ölçme aracı ya da çıktının kendisi değiştirilir; bu değişiklik iyileştirme döngüsünün kanıtıdır.
SixBloom DBP Atölyesi’da öğrenme çıktısı, ölçme planı, AKTS iş yükü ve program çıktısı katkısı birbirine bağlıdır; tutarsızlık anında işaretlenir, paket Word ve PDF olarak alınır.